Yapım işleri ile bu işlerle birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmetlerinde alt yüklenici tarafından sağlanan hizmet alımlarında KDV tevkifatı yükümlülüğü ile ilgili tereddütlerin hasıl olduğu gözlenmektedir.
İş bu yazımızda alıcı, yüklenici ve alt yüklenicinin yapım işleri ile bu işlerle birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmetlerinde KDV tevkifatı karşısındaki durumları ele alınmıştır.
2- YAPIM İŞLERİ İLE BU İŞLERLE BİRLİKTE İFA EDİLEN MÜHENDİSLİK-MİMARLIK VE ETÜT-PROJE HİZMETLERİNDE KDV TEVKİFATI
3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun;
-1/1 inci maddesinde, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesindeki Türkiye'de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV'ye tabi olduğu,
-9/1 inci maddesinde, mükellefin Türkiye içinde ikametgâhının, işyerinin, kanunî merkezi ve iş merkezinin bulunmaması hallerinde ve gerekli görülen diğer hallerde Hazine ve Maliye Bakanlığının vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla, vergiye tabi işlemlere taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutabileceği,
hüküm altına alınmıştır.
Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak Maliye Bakanlığı gerekli görülen yani Tebliğde sayılan hallerde KDV’nin ödenmesinden sorumlu tutulan tarafları yine Tebliğin KDV Genel Uygulama Tebliğinin (I/C-2.1.3.1.) bölümünde aşağıdaki gibi belirlemiştir.
a) KDV mükellefleri (sadece sorumlu sıfatıyla KDV ödeyenler bu kapsama dahil değildir),
b) Belirlenmiş alıcılar (KDV mükellefi olsun olmasın)
Belirlenmiş alıcılar anılan Tebliğde tek tek sayılmış olup sayılanların en belirgin özelliği kamu kaynağı kullanan kurumlar olmasıdır. Bunların dışında en dikkat çekici belirlenmiş alıcı ise Payları Borsa İstanbul (BİST) A.Ş.’nde işlem gören şirketlerdir.
Yine Tebliğin "2.1.3.2.1. Yapım İşleri ile Bu İşlerle Birlikte İfa Edilen Mühendislik-Mimarlık ve Etüt-Proje Hizmetleri" başlıklı bölümünde;
- (I/C-2.1.3.1/b) ayırımında sayılanlara karşı ifa edilen yapım işleri,
-(I/C-2.1.3.1/a) ayırımında sayılanlara karşı ifa edilen ve KDV dahil bedeli 5 milyon TL ve üzerinde olan yapım işleri,
ile bu yapım işleriyle birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmetlerinde, alıcılar tarafından (4/10) oranında KDV tevkifatı uygulanacağı belirtilmiştir.
Alıcı ifadesi; çoğunluğu kamu kaynağı kullanan olan kurumlar olmak üzere belirlenmiş alıcılar kategorisinde yer alan kurumlar veya 5 milyon ve üzeri yapım işi hizmeti alan KDV mükellefleridir. Bahse konu belirlenmiş alçı yada KDV mükelleflerinin yapım işleri bu yapım işleriyle birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmet alımlarında KDV tevkifatı yapma yükümlülüğü bulunmaktadır. Tabi ki hizmet sunucularının da alıcılara KDV tevkifatlı fatura düzenlemeleri gerekmektedir.
KDV Genel Uygulama Tebliğinin "2.1.3.2.1.2. Kapsam" başlıklı bölümünde; yapım işleri ile bu yapım işleriyle birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmetlerin kapsamına giren hizmetler aşağıdaki gibi sayılmıştır.
- Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, dekapaj, taşkın koruma ve benzerlerine ilişkin her türlü inşaat işleri.
- Yukarıda sayılan yapılar ve inşaat işleri ile ilgili tesisat, imalat, ihrazat, nakliye, ısıtma-soğutma sistemleri, ses sistemi, görüntü sistemi, ışık sistemi, tamamlama, boya badana dahil her türlü bakım-onarım, dekorasyon, restorasyon, çevre düzenleme, dekapaj, sondaj, yıkma, güçlendirme, montaj, demontaj ve benzeri işler. Bu işler, yukarıda belirtilen yapılarla ilgili olmakla birlikte inşaat işinden sonra veya inşaat işinden bağımsız olarak yapılmaları halinde de bu kapsamda tevkifata tabi tutulur.
- Yapım işleri ile birlikte ifa edilen; mimarlık, mühendislik, etüt, plan, proje, harita (kadastral harita dâhil), kadastro, imar uygulama, her ölçekte imar planı hazırlama ve benzeri hizmetler. Bu hizmetler yapım işlerinden ayrı ve bağımsız olarak verildiği takdirde Tebliğin (I/C-2.1.3.2.2.) bölümü (farklı bir tevkifat oranı) kapsamında değerlendirilir.
3- YAPIM İŞLERİ İLE BU İŞLERLE BİRLİKTE İFA EDİLEN MÜHENDİSLİK-MİMARLIK VE ETÜT-PROJE HİZMETLERİNDE YÜKLENİCİ VE ALT YÜKLENİCİ KDV TEVKİFATI YÜKÜMLÜLÜĞÜ
KDV Genel Uygulama Tebliğinin "2.1.3.2.1.2. Kapsam" başlıklı bölümünde, “yüklenicileri tarafından tamamen veya kısmen alt yüklenicilere (taşeronlara) veya daha alt yüklenicilere devredilen yapım işlerinde, işi devreden her yüklenici tarafından, kendisine ifa edilen hizmete ait KDV üzerinden tevkifat yapılır." açıklamalarına yer verilmiştir.
Buna göre, Tebliğin (I/C-2.1.3.1/b) ayırımında sayılanlara karşı ifa edilen yapım işleri ile (I/C-2.1.3.1/a) ayırımında sayılanlara karşı ifa edilen ve KDV dahil bedeli 5 milyon TL üzerinde olan yapım işlerinin tamamen veya kısmen alt yüklenicilere (taşeronlara) veya daha alt yüklenicilere devredilmesi halinde, işi devreden her yüklenici tarafından ilgili aşamada bedelin 5 milyon TL'lik sınırı aşıp aşmadığına bakılmaksızın, kendisine ifa edilen hizmete ait KDV üzerinden Tebliğin (I/C-2.1.3.2.1.) bölümü uyarınca (4/10) oranında tevkifat yapılması gerekmektedir.
Dolayısıyla, işlemin bu kapsamda tevkifata tabi olup olmadığı, ana işin yapım işi kapsamında tevkifata tabi olup olmadığına göre belirlenmelidir.
Tevkifat uygulaması kapsamındaki işin bir kısmının alt yüklenicilere (taşeronlara) devredilmesi halinde, devir işlemlerinin yazılı bir sözleşmeye dayanıp dayanmaması tevkifat uygulaması bakımından önem arz etmemektedir.
Örnek Özelgeler:
1-Söz konusu mükellefe KDV dahil bedeli 5 milyon TL üzerindeki yapım işleri için (4/10) oranında, yine bu işlerin alt yüklenicilere devredilmesi durumunda da alt taşeronlar tarafından düzenlenecek faturalarda (malzeme ve işçilik bedelleri ayrıştırılmadan) toplam hizmet bedeli üzerinden aynı oranda KDV tevkifatı uygulanması gerekmektedir.
2-Buna göre, inşaatına devam ettiğiniz yapıda taşeron olarak çalıştırdığınız firmadan malzemeli hizmet alımı (beton, tuğla gibi ana malzemelerin yanında tel, çivi vs.) yapım işi niteliğinde olduğundan, söz konusu yapım işi bedelinin KDV dahil 5 milyon TL ve üzerinde olması halinde bu işi yüklenen firma (varsa alt firmaları) tarafından düzenlenecek faturalarda KDV Genel Uygulama Tebliğinin (2.1.3.2.1.) bölümü kapsamında (4/10) oranında KDV tevkifatı uygulanması gerekmektedir.
3-Buna göre, Tebliğin (I/C-2.1.3.1/b) ayırımında sayılan belirlenmiş alıcılar kapsamındaki … Başkanlığına "… Mahallesi 729 Adet Konut ve 1 Adet Cami İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenleme İşi" hizmetini veren Şirkete alt yüklenici olarak vermiş olduğunuz kısmi malzemeli demir doğrama, kör kasa ve ferforje korkuluk işine ilişkin bedel üzerinden, Tebliğin (I/C-2.1.3.2.1.) bölümü uyarınca (4/10) oranında KDV tevkifatı uygulanması gerekmektedir.
4-Buna göre, ... A.Ş. tarafından Toplu Konut İdaresi Başkanlığına taahhüt edilen ... İli ... İlçesi çadırkent altyapı yapım inşaatı işi kapsamında, firmanızın yüklenici ... A.Ş. ne vereceği ocak malzemesinin yüklenmesi ve nakledilerek saha içinde uygun yere dökülmesi hizmeti nedeniyle düzenleyeceğiniz faturalarda hesaplanan KDV'nin (4/10) oranında tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.
5-Buna göre, ... İl Özel İdaresi Altyapı Hizmetleri Daire Başkanlığı koordinatörlüğünde ... Valiliği Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından ihale edilen ve uhdenizde kalan "... ve ... Konaklama Tesislerinde Mıcır Alımı ve Nakliyesi" hizmetinin yapım işi olarak değerlendirilmesi ve hizmet bedeli üzerinden hesaplanan KDV nin (4/10) oranında tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.
6-Buna göre, işletmeniz tarafından, bina inşaatından bağımsız olarak verilen inşaat iskelesi kiralama hizmeti, yapım işi kapsamında değerlendirilemeyeceğinden söz konusu hizmete ilişkin düzenlenecek faturalarda KDV tevkifatı uygulanmayacaktır.
4-SONUÇ
Yukarıda izah edilen hususlar dikkate alındığında, yapım işleri ile bu işlerle birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmetlerinde yüklenici ve alt yüklenici tarafından sağlanan hizmet alımlarında KDV tevkifat yükümlülüğünün tespiti açısından değerlendirilmesi/yapılması gereken işlemler özetle aşağıdaki gibidir:
1- Ana yapım işinin; herhangi bir tutarla bağlı olmaksızın Tebliğin (I/C-2.1.3.1/b) ayırımında sayılan belirlenmiş alıcılara karşı ya da (I/C-2.1.3.1/a) ayırımında sayılan herhangi bir KDV mükellefine karşı ifa edilen KDV dahil bedeli 5 milyon TL üzerinde yapım işi olup olmadığının tespit edilmesi,
2- Yapım işinin ve alt yüklenicilerden sağlanan hizmetin Tebliğde sayılan;
a) İnşaat işlerinden,
b) Yapılar ve inşaat işleri ile ilgili hizmetlerden,
c) Yapım işleri ile birlikte ifa edilen; mimarlık, mühendislik, etüt, plan, proje, harita (kadastral harita dâhil), kadastro, imar uygulama, her ölçekte imar planı hazırlama ve benzeri hizmetlerinden olup olmadığının tespit edilmesi,
3- Yapılar ve inşaat işleri ile ilgili hizmetlerin ve benzerleri şeklinde belirtildiği hususu göz önüne alınarak geniş yorumlanması,
4- Ana yapım işinin, Tebliğin (I/C-2.1.3.1/b) ayırımında sayılan belirlenmiş alıcılara karşı yapılması halinde alt yüklenici tarafından sağlanan yapılar ve inşaat işleri ile ilgili hizmet alımlarının KDV tevkifatına tabi tutulması,
5-Ana yapım işinin, Tebliğin (I/C-2.1.3.1/a) ayırımında sayılan herhangi bir KDV mükellefine karşı ifa edilmesi ve bedelinin KDV dahil bedeli 5 milyon TL üzerinde olması halinde alt yüklenici tarafından sağlanan yapılar ve inşaat işleri ile ilgili hizmet alımlarının KDV tevkifatına tabi tutulması,
6-4 ve 5’nci madde de belirtilen durumlarda alt yükleniciler tarafından sağlanan hizmet bedellerinin fatura düzenleneme sınırı üzerinde bulunmasının yeterli olduğu,
7-Alt yüklenicinden sağlanan hizmetlerin inşaat işinden bağımsız olması halinde tevkifata tabi tutulmaması,
8-7 nci madde de belirtilen “bağımsız olma” ibaresinin teknik ve bilimsel bağımsızlık olarak yorumlanması gerekmektedir.
Bilal SIRÇA
Yeminli Mali Müşavir