Giriş
Söz konusu Tebliğ ile finansal kuruluşların, müşterilerinin nakit işlemlerini yakından izlemesi, görünürde makul hukuki ve ekonomik amacı bulunmayan ya da müşteri profiliyle uyumlu olmayan olağandışı büyüklük ve sıklıktaki nakit işlemlerine özel dikkat göstermesi, bu kapsamda talep edilen işlemin mahiyeti hakkında yeterli bilgi edinmek için gerekli tedbirleri alması ve müşteriden elde edilen bilgi, dayanak ve kayıtları istenildiğinde yetkililere sunmak üzere muhafaza etmesi istenmekte ve beklenmektedir.
Tebliğde elektronik transfer işlemleri ve havaleler ile nakit işlemlere ilişkin yükümlülükler belirtilmiştir.
1) Elektronik Transfer İşlemleri ve Havaleler
Tebliğ kapsamında bankalar ile ödeme ve elektronik para kuruluşları, elektronik transfer işlemleri ve havalelerde müşteriye işlemin mahiyetinin beyanı için en sık kullanılan işlem türlerini seçenek olarak sunar. Ancak elektronik transfer işlemleri ve havalelerde, işlemin mahiyetinin beyanı için sunulacak seçeneklerde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca elektronik transferler için belirlenen başlıklar haricinde asgari olarak;
• Gayrimenkul Alım Ödemesi,
• Motorlu Taşıt Alım Ödemesi,
• Borç Verme/Borç Ödeme,
• Hediye/Bağış/Yardım,
• Vergi/Resim/Harç Ödemesi,
• Tazminat/Sigorta Ödemesi,
• Avukatlık/Danışmanlık/Müşavirlik Ödemesi,
• Sağlık Ödemesi,
• Kripto/Dijital Varlık, Şans Oyunları/Bahis Ödemesi,
• Eğlence/Sosyal medya ödemesi başlıklarının yer alması zorunludur.
Tebliğ, elektronik transfer işlemleri ve havalelerde nakit beyan formu uygulamasını zorunlu tutmamıştır. Ancak müşteriye sunulan seçenekler arasında işlemin mahiyetine ilişkin somut bilgi içermeyen, genel mahiyette “diğer” veya “bireysel ödeme” gibi başka seçeneklerin olması ve bunların müşteri tarafından seçilmesi durumunda, işlemin mahiyetine ilişkin olarak en az 20 karakter uzunluğunda işlem açıklaması temin edilir.
2) Nakit İşlemler
a) ATM’lerden yapılan ve işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı 200.000 TL’yi tutarı aşmayan nakit işlemler Tebliğ kapsamında değildir. (İstisna)
b) Finansal kuruluşlar, işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı, 200.000 TL-2.000.000 TL (bu tutarlar dahil) arasındaki nakit işlemlerde işlemin mahiyetinin beyanı için müşteriye en sık kullanılan işlem türlerini seçenek olarak sunar. Bunlar arasında işlemin mahiyetine ilişkin somut bilgi içermeyen, genel mahiyette “diğer” veya “bireysel ödeme” gibi başka seçeneklerin olması ve bunların müşteri tarafından seçilmesi durumunda, işlemin mahiyetine ilişkin olarak en az 20 karakter uzunluğunda işlem açıklaması temin edilir. (Elektronik transfer işlemleri ve havalelere benzer uygulama)
c) Finansal kuruluşlar, işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı 2.000.000 TL- 20.000.000 TL (bu tutarlar dahil) arası nakit işlemlerde işlemin mahiyetinin beyanı için Tebliğ ekinde (Ek-1) yer alan Nakit İşlem Beyan Formunun doldurulmasını sağlamakla yükümlüdür. Nakit İşlem Beyan Formunda işlemin mahiyetine ilişkin somut bilgi içermeyen, genel mahiyette “diğer” veya “bireysel ödeme” gibi başka seçeneklerin olması ve bunların müşteri tarafından seçilmesi durumunda, işlemin mahiyetine ilişkin olarak en az 20 karakter uzunluğunda işlem açıklaması temin edilir.
d) Finansal kuruluşlar, işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı 20.000.000 TL’yi aşan nakit işlemlerde Nakit İşlem Beyan Formunun, detaylı bir açıklama içerecek şekilde ve ilgili dayanakları eklenmek suretiyle doldurulmasını sağlamakla yükümlüdür.
Nakit İşlem Beyan Formunun doldurulmasını gerektiren işlemlerde, müşteri veya müşteri adına işlemi yapan kişinin onayı; Nakit İşlem Beyan Formunda yer alan tüm bilgilere yer verilmesi kaydıyla, işlem dekontu üzerine alınacak imza ya da internet/mobil bankacılık, SMS OTP, dijital link veya telefon bankacılığı kanalları aracılığıyla temin edilebilir.
Ancak, işlemin niteliği gereği işlemin mahiyetine ilişkin belge temininin mümkün olmadığı durumlarda, Nakit İşlem Beyan Formunun müşteri veya müşteri adına işlemi yapan tarafından doldurulması ve işlemin mahiyetine ilişkin en az 50 karakter uzunluğunda açıklama yapılması zorunludur.
3-İstisnalar
a) Bir müşterinin aynı finansal kuruluş içerisindeki hesapları arasında gerçekleştirilen işlemler,
b) Müşterinin kamu kurum ve kuruluşu olduğu işlemler,
c) Bankaların kendi aralarında gerçekleştirdikleri ve müşterinin banka olduğu işlemler,
ç) Muhabir bankacılık kapsamında gerçekleştirilen işlemler,
d) ATM’lerden yapılan ve işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı Tedbirler Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen tutarı (15.000 TL) aşmayan elektronik transferler ve havale işlemleri,
Sonuç
Müşterinin kendisinden talep edilen hususları karşılamaması durumunda finansal kuruluşlar kendilerinden talep edilen işlemi gerçekleştirmez.
Bilal SIRÇA
Yeminli Mali Müşavir
Söz konusu Tebliğ ile finansal kuruluşların, müşterilerinin nakit işlemlerini yakından izlemesi, görünürde makul hukuki ve ekonomik amacı bulunmayan ya da müşteri profiliyle uyumlu olmayan olağandışı büyüklük ve sıklıktaki nakit işlemlerine özel dikkat göstermesi, bu kapsamda talep edilen işlemin mahiyeti hakkında yeterli bilgi edinmek için gerekli tedbirleri alması ve müşteriden elde edilen bilgi, dayanak ve kayıtları istenildiğinde yetkililere sunmak üzere muhafaza etmesi istenmekte ve beklenmektedir.
Tebliğde elektronik transfer işlemleri ve havaleler ile nakit işlemlere ilişkin yükümlülükler belirtilmiştir.
1) Elektronik Transfer İşlemleri ve Havaleler
Tebliğ kapsamında bankalar ile ödeme ve elektronik para kuruluşları, elektronik transfer işlemleri ve havalelerde müşteriye işlemin mahiyetinin beyanı için en sık kullanılan işlem türlerini seçenek olarak sunar. Ancak elektronik transfer işlemleri ve havalelerde, işlemin mahiyetinin beyanı için sunulacak seçeneklerde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca elektronik transferler için belirlenen başlıklar haricinde asgari olarak;
• Gayrimenkul Alım Ödemesi,
• Motorlu Taşıt Alım Ödemesi,
• Borç Verme/Borç Ödeme,
• Hediye/Bağış/Yardım,
• Vergi/Resim/Harç Ödemesi,
• Tazminat/Sigorta Ödemesi,
• Avukatlık/Danışmanlık/Müşavirlik Ödemesi,
• Sağlık Ödemesi,
• Kripto/Dijital Varlık, Şans Oyunları/Bahis Ödemesi,
• Eğlence/Sosyal medya ödemesi başlıklarının yer alması zorunludur.
Tebliğ, elektronik transfer işlemleri ve havalelerde nakit beyan formu uygulamasını zorunlu tutmamıştır. Ancak müşteriye sunulan seçenekler arasında işlemin mahiyetine ilişkin somut bilgi içermeyen, genel mahiyette “diğer” veya “bireysel ödeme” gibi başka seçeneklerin olması ve bunların müşteri tarafından seçilmesi durumunda, işlemin mahiyetine ilişkin olarak en az 20 karakter uzunluğunda işlem açıklaması temin edilir.
2) Nakit İşlemler
a) ATM’lerden yapılan ve işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı 200.000 TL’yi tutarı aşmayan nakit işlemler Tebliğ kapsamında değildir. (İstisna)
b) Finansal kuruluşlar, işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı, 200.000 TL-2.000.000 TL (bu tutarlar dahil) arasındaki nakit işlemlerde işlemin mahiyetinin beyanı için müşteriye en sık kullanılan işlem türlerini seçenek olarak sunar. Bunlar arasında işlemin mahiyetine ilişkin somut bilgi içermeyen, genel mahiyette “diğer” veya “bireysel ödeme” gibi başka seçeneklerin olması ve bunların müşteri tarafından seçilmesi durumunda, işlemin mahiyetine ilişkin olarak en az 20 karakter uzunluğunda işlem açıklaması temin edilir. (Elektronik transfer işlemleri ve havalelere benzer uygulama)
c) Finansal kuruluşlar, işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı 2.000.000 TL- 20.000.000 TL (bu tutarlar dahil) arası nakit işlemlerde işlemin mahiyetinin beyanı için Tebliğ ekinde (Ek-1) yer alan Nakit İşlem Beyan Formunun doldurulmasını sağlamakla yükümlüdür. Nakit İşlem Beyan Formunda işlemin mahiyetine ilişkin somut bilgi içermeyen, genel mahiyette “diğer” veya “bireysel ödeme” gibi başka seçeneklerin olması ve bunların müşteri tarafından seçilmesi durumunda, işlemin mahiyetine ilişkin olarak en az 20 karakter uzunluğunda işlem açıklaması temin edilir.
d) Finansal kuruluşlar, işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı 20.000.000 TL’yi aşan nakit işlemlerde Nakit İşlem Beyan Formunun, detaylı bir açıklama içerecek şekilde ve ilgili dayanakları eklenmek suretiyle doldurulmasını sağlamakla yükümlüdür.
Nakit İşlem Beyan Formunun doldurulmasını gerektiren işlemlerde, müşteri veya müşteri adına işlemi yapan kişinin onayı; Nakit İşlem Beyan Formunda yer alan tüm bilgilere yer verilmesi kaydıyla, işlem dekontu üzerine alınacak imza ya da internet/mobil bankacılık, SMS OTP, dijital link veya telefon bankacılığı kanalları aracılığıyla temin edilebilir.
Ancak, işlemin niteliği gereği işlemin mahiyetine ilişkin belge temininin mümkün olmadığı durumlarda, Nakit İşlem Beyan Formunun müşteri veya müşteri adına işlemi yapan tarafından doldurulması ve işlemin mahiyetine ilişkin en az 50 karakter uzunluğunda açıklama yapılması zorunludur.
3-İstisnalar
a) Bir müşterinin aynı finansal kuruluş içerisindeki hesapları arasında gerçekleştirilen işlemler,
b) Müşterinin kamu kurum ve kuruluşu olduğu işlemler,
c) Bankaların kendi aralarında gerçekleştirdikleri ve müşterinin banka olduğu işlemler,
ç) Muhabir bankacılık kapsamında gerçekleştirilen işlemler,
d) ATM’lerden yapılan ve işlem tutarı ya da birbiriyle bağlantılı birden fazla işlemin toplam tutarı Tedbirler Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen tutarı (15.000 TL) aşmayan elektronik transferler ve havale işlemleri,
Sonuç
Müşterinin kendisinden talep edilen hususları karşılamaması durumunda finansal kuruluşlar kendilerinden talep edilen işlemi gerçekleştirmez.
Bilal SIRÇA
Yeminli Mali Müşavir